Fıkhi Sorular

Umre, ihrama girmekle başlar ve sa'y ile tamamlanır. Umrenin rükünleri (farzları) ve vacipleri mezhebe göre sınıflandırılır; ancak genel uygulama sırası şöyledir:

1. İhrama girme

Mikat sınırında veya öncesinde umre niyetiyle ihrama girilir ve telbiye getirilir.

2. Tavaf

Mescid-i Haram'a varıldığında, abdestli olarak Kâbe'nin etrafında yedi şavt tavaf yapılır. Tavaf Hacerü'l-Esved hizasından başlar, Kâbe sol tarafta kalacak şekilde yürünür.

3. Tavaf namazı ve zemzem

İki rekât tavaf namazı Makam-ı İbrahim yakınında kılınır; ardından zemzem içilir ve dua edilir.

4. Sa'y

Safa ile Merve tepeleri arasında yedi defa gidip gelinir. Umre sa'yi, tavaftan sonra yapılır.

5. Saç tıraşı / kısaltma (halak veya kısır)

Erkekler saçlarını tıraş eder veya kısaltır; kadınlar saçlarından bir parmak ucu kadar keser. Böylece ihramdan çıkılır ve umre tamamlanır.

Umre menasikinin farz-vacip-sünnet ayrımı mezhebe göre değişir. İbadetinizi kafile din görevlisinin rehberliğinde ifa etmeniz en güvenli yoldur.

Umre tamamlandığında ihramdan çıkmaya halas denir. Halas, saç tıraşı veya kısaltma ile gerçekleşir.

Erkekler

Tam tıraş (halak) tercih edilir; en az üç yerden saç kısaltmak da yeterli görülür. Tıraş, ihram yasaklarının kalktığını gösterir.

Kadınlar

Saç uçlarından yaklaşık bir parmak (bir dirhem) miktar kesilir; başın tamamı tıraş edilmez.

Halas sonrası

• İhram yasakları kalkar; normal kıyafet giyilebilir
• Koku sürülebilir, normal hayata dönülebilir
• Temettu haccı yapanlar, hac vakti gelince yeniden ihrama girer

Hac, İslam'ın beş şartından biridir ve belirli şartları taşıyan her Müslümana ömründe bir defa farzdır. Haccın farz olması için aşağıdaki şartların tamamı gerekir:

Şartlar

• İslam: Haccın farziyeti yalnızca Müslümanlar için söz konusudur
• Akıl baliğ olmak: Hac ve umre ibadetinin şuur ile ifası gerekir
• Hür olmak: Köle olmamak (günümüzde fiilen geçerli değil)
• İstitaat (güç yetme): Yol masraflarını karşılayacak maddi imkân
• Sağlık: Yolculuğa ve ibadete dayanacak bedensel güç
• Yol güvenliği: Gidilen ve dönülen yolun emniyetli olması
• Mahrem (kadınlar için, Hanefî'ye göre): Belirli mesafenin ötesine gidecek kadının yanında mahrem bulunması

Farz olma zamanı

Bu şartlar bir kere bir araya geldiğinde hac o kişiye farz olur. Ertelemek caiz olsa da, imkân varken ertelemenin uygun olmadığı konusunda âlimler ittifak etmiş gibidir. Sağlık ve maddi durumunuz elverdiğinde hac niyetini ertelememeniz tavsiye edilir.

Hac, niyet ve ihram şekline göre üçe ayrılır. Hangi türün sizin için uygun olduğu, umre planınız ve hac mevsimindeki programınıza bağlıdır.

1. İfrad Haccı

Yalnızca hacca niyet edilir; umre yapılmaz veya umre ayrı bir yolculukta daha önce tamamlanmıştır. Hac aylarında ihrama girilir ve menasik ifa edilir. Şükür kurbanı (hedy) gerekmez.

2. Temettu Haccı

Hac mevsiminde önce umre yapılır, ihramdan çıkılır; sonra hac günlerinde yeniden ihrama girilerek hac menasiki ifa edilir. Diyanet kafilenin büyük çoğunluğu bu türü uygular. Şükür kurbanı (hedy) gerekir.

3. Kıran Haccı

Umre ve hac, tek ihram ve tek niyetle birlikte yapılır. İhramdan, hac menasikinin büyük bölümü tamamlanana kadar çıkılmaz. Hedy kurbanı gerekir.

İnzar Turizm kafilenizde genellikle Temettu haccı uygulanır. Kayıt sırasında hangi hac türünün size uygun olduğu danışmanlarımız tarafından açıklanır.

Haccın en önemli rükünlerinden biri Arafat vakfesidir. Vakfe, 9 Zilhicce günü Arafat'ta, belirli vakit diliminde bulunmakla ifa edilir.

Arafat vakfesi

Vakfe vakti, zeval vaktinden güneş batımına kadar devam eder. Bu sürede Arafat sınırları içinde bulunmak, haccın temel rüknüdür. Vakfe sırasında dua, istiğfar ve zikirle vakit geçirilir.

Şeytan taşlama (remy)

Vakfe sonrası Müzdelife'de gece geçirilir; ardından Mina'da şeytan taşlama, kurban ve tıraş ile devam edilir.

Hedy (şükür kurbanı)

Temettu ve Kıran haccı yapanların, bayramın birinci günü Mina'da bir kurban kesmeleri gerekir. Kurban vekâlet yoluyla da kestirilebilir. İnzar Turizm organizasyonunda kurban düzenlemesi paket kapsamında sunulur.

İhram, belirli yasakların başladığı kutsal bir haldir. Bu dönemde Müslüman, hem beden hem de davranış olarak daha ölçülü ve ibadete yönelik bir hayat tarzına geçer. İhram yasakları erkek ve kadın için büyük ölçüde ortaktır; ancak erkekler için dikişli elbise giymek gibi bazı hususlar ayrıca zikredilir.

Erkekler için başlıca yasaklar

• Dikişli, vücuda oturan veya dikişli başlık/çorap gibi giysiler giymek
• Saç, sakal ve vücut kıllarını kesmek veya tıraş olmak
• Parfüm, kolonya, krema gibi kokulu maddeler kullanmak
• Avlanmak ve av hayvanlarına zarar vermek
• Evlilik akdi yapmak ve eşle cinsel ilişkide bulunmak

Kadınlar için başlıca yasaklar

• Yüz ve eller dışında örtünme sınırını aşacak şekilde süslenmek (mezhebe göre yorum farklılıkları olabilir)
• Koku sürmek
• Saç ve tırnak kesmek
• Evlilik akdi ve cinsel ilişki yasağı (erkeklerle ortaktır)

İhram yasağını bilerek ihlal etmek

Kasıtlı ihlallerde fıkhî olarak fidye (dem) gerekir. Fidye; üç gün oruç tutmak, altı fakiri doyurmak veya bir koyun/keçi kurban etmek şeklinde olabilir. Hangi fidye türünün uygun olduğu ihlalin mahiyetine ve kişinin durumuna göre değişir. Bu nedenle ihlal durumunda kafile din görevlisine danışılması önemlidir.

Unutarak yapılan bazı fiillerde ceza gerekmez; ancak hatırlanınca telafi edilmesi tavsiye edilir. Mezhebinize göre ayrıntılar değişebilir.

İhrama, mikat denilen belirli coğrafi sınırlara gelmeden önce girilir. Mikat sınırını geçtikten sonra ihramsız yolculuk etmek caiz değildir. Türkiye'den gelen kafilenin büyük çoğunluğu Cidde veya Medine havalimanına iner; bu durumda mikat noktası uçuş rotasına göre belirlenir.

Başlıca mikat noktaları

• Zülhuleyfe (Bîr-i Ali): Medine yönünden gelenler için
• Cuhfe (Rabigh): Şam, Mısır ve Kuzey Afrika yönünden gelenler için
• Yalamlam: Yemen yönünden gelenler için
• Karn (Seyl): Necid ve doğudan gelenler için
• Zât-ı Irk: Irak yönünden gelenler için

İhrama girme adımları

1. Gusül abdesti alınır (gusül mümkün değilse abdest yeterli görülür)
2. Erkekler iki parçalı ihram örtüsüne bürünür; ayaklar açık kalır
3. Umre veya hac niyeti edilir
4. Telbiye getirilir: «Lebbeyk Allahümme lebbeyk…»

İnzar Turizm kafilenizde ihrama girme vakti, uçuş öncesi veya iniş sonrası rehberiniz tarafından anons edilir. Uçakta mikat geçilmeden önce ihrama girmeniz sağlanır; böylece sınır ihlali yaşanmaz.

İhram yasaklarından birini bilerek ve isteyerek ihlal etmek, fıkhî açıdan ciddi bir durumdur ve genellikle fidye (dem) gerektirir. İhlalin türüne göre fidye şekli değişir.

Fidye çeşitleri

• Üç gün oruç: Ardışık veya aralıklı tutulabilir (mezhebe göre)
• Altı fakiri doyurma: Her birine bir öğün yemek vermek
• Bir koyun veya keçi kurbanı: Haram bölgesinde kesilir

Cinsel ilişki ihlali

İhramda cinsel ilişkide bulunmak en ağır ihlallerdendir. Hac menasikinin bozulup bozulmadığı, umrenin durumu ve gerekli kefaretin ne olduğu mezhebe göre ayrıntılı şekilde ele alınır. Böyle bir durumda mutlaka görevli din alimine danışılmalıdır.

Unutarak veya zorunluluk halinde yapılan fiillerde genellikle fidye gerekmez; yine de rehbere bildirmek doğru olur.

Tavaf, Kâbe-i Muazzama'nın etrafında yedi defa dönerek yapılan bir ibadettir. Umre ve haccın hem rüknü hem de vacibi olarak farklı türleri vardır (kudüm tavafı, ifâda tavafı, veda tavafı vb.).

Tavafın şartları

• Abdest: Tavaf abdestli yapılır
• Örtünme: Avret yerleri örtülü olmalıdır
• Yön: Kâbe sol tarafta kalacak şekilde saat yönünün tersine dönülür
• Başlangıç: Her şavt Hacerü'l-Esved hizasından başlar
• Hatîm: Hatîm içindeki alan da tavaf sayılır; mümkünse bu bölgeden gidilir

İstilam (selamlama)

Her şavtın başında Hacerü'l-Esved selamlanır. Kalabalıkta uzaktan işaret etmek de caiz görülür. Tavaf sırasında dua ve zikir serbesttir; Peygamber Efendimiz'in tavaf duaları okunabilir.

Tavaf sonrası

İki rekât tavaf namazı kılınır, zemzem içilir. Umre tavafından sonra sa'y yapılır; hac tavaflarında program farklılık gösterebilir.

Sa'y, Safa ile Merve tepeleri arasında yedi defa gidip gelmektir. Hz. Hacer Validemiz'in oğlu İsmail (a.s.) için su aradığı menzilden gelmektedir; bu nedenle derin bir tarihî ve manevi anlam taşır.

Sa'yın uygulanışı

1. Safa tepesine çıkılır, Kâbe'ye yönelinerek tekbir ve dua edilir
2. Merve'ye doğru yürünür; erkekler iki yeşil direk arasında hafif koşar (hervele)
3. Merve'de dua edilir ve Safa'ya dönülür
4. Safa → Merve bir kez, Merve → Safa ikinci kez sayılır; yedi tam tur tamamlanır

Sa'y ne zaman yapılır?

Umrede sa'y, tavaftan hemen sonra yapılır. Hacda ise tavaf ve sa'y sırası, yapılan hac türüne (Temettu, Kıran, İfrad) göre değişir; kafile programına uyulmalıdır.

Sa'y için abdest şartı yoktur; ancak temiz kıyafetle yapılması tavsiye edilir.

Veda tavafı (tavaf-ı veda), Mekke'den ayrılmadan önce yapılan son tavaftır. Farziyeti konusunda mezhepler arasında görüş farkı olsa da Hanefî ve Şafiî mezheplerine göre vaciptir; terk edilirse fidye gerekir.

Kimler muaf?

• Hayız veya nifas halindeki kadınlar
• Mekke sakinleri (yerleşik olanlar)
• Aynı gün içinde tekrar ihrama girecek olanlar (bazı görüşlere göre)

Ne zaman yapılır?

Uçuş saatinden önce, havalimanına gitmeden önce Mescid-i Haram'da yapılır. İnzar Turizm kafilenizde dönüş günü programı, veda tavafı için yeterli süre bırakacak şekilde planlanır.

Kadınların hac ve umre yolculuğunda yanında mahrem bulunması konusu, mezheplere göre farklı değerlendirilir. Güncel uygulamada Diyanet İşleri Başkanlığı kafilenin düzenlemeleri esas alınır.

Hanefî mezhebine göre

Belirli bir mesafenin (sefer mesafesi) ötesine gidecek kadının, yanında kocası veya bir mahremiyle yolculuk etmesi gerekir. Mahrem; kadınla evlenmesi haram olan yakın erkek akrabalarıdır.

Diğer mezhep görüşleri

Malikî ve Şafiî mezheplerinde, güvenli ve salih bir kafile ile yolculuk halinde mahrem şartı aranmayabilir. Hanbelî mezhebinde de benzer görüşler bulunur.

Diyanet kafileleri

Diyanet organizasyonlu kafilelerde kadınlar için mahrem şartı ve kayıt koşulları her yıl güncellenen yönergelere göre belirlenir. İnzar Turizm olarak umre kafilenizde bu düzenlemelere tam uyum sağlanır; kayıt öncesi güncel şartları danışmanlarımızdan öğrenebilirsiniz.

Hayız (adet) veya nifas (loğusalık) halindeki kadın, tavaf yapamaz ve Mescid-i Haram ile Mescid-i Nebevi'ye giremez. Ancak diğer birçok menasik bu dönemde ifa edilebilir veya ertelenebilir.

Yapılamayan ibadetler

• Tavaf (umre ve hac tavafları dahil)
• Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi'ye giriş
• Tavaf namazı kılma

Yapılabilen veya ertelenebilenler

• Arafat vakfesi (Hanefî'ye göre)
• Müzdelife'de gece geçirme
• Şeytan taşlama
• Kurban kesimi
• Sa'y (tavaftan sonra yapılacağı için tavaf ertelenir)

Ne yapılmalı?

Temizlik durumu düzeldiğinde gusül alınır ve ertelenen tavaf ifa edilir. Kafile programı bu duruma göre esnetilebilir; mutlaka görevli din görevlisine haber verilmelidir. İnzar Turizm rehber kadrosu, bu özel durumdaki misafirlerimize ayrı takip ve program desteği sunar.

Hac ve umre yolculuğu fiziksel güç gerektirir; ancak hamile, yaşlı ve engelli misafirlerimiz için de uygun organizasyon seçenekleri mevcuttur.

Hamile misafirler

Doktor onayı ile seyahat mümkün olabilir. Uçuş kuralları, hamilelik haftasına göre değişir. Tekerlekli sandalye, otele yakın konaklama ve yavaş tempolu program tercih edilmelidir.

Yaşlı misafirler

Harem'e yakın otel, koridorlu oda, dinlenme molaları ve refakatçi desteği önemlidir. Mina-Arafat döneminde VIP çadır seçenekleri konfor sağlar.

Engelli misafirler

Tekerlekli sandalye erişimi olan oteller, özel transfer ve refakat hizmeti talep edilebilir. Tavaf için tekerlekli sandalye ile tavaf imkânı Mescid-i Haram'da mevcuttur.

Sağlık durumunuzu kayıt sırasında bildirmeniz, size en uygun paketin belirlenmesi açısından kritik önem taşır.